आदि कर्मयोगी अभियान
आदि कर्मयोगी अभियान ही केंद्र सरकार, विशेषतः जनजातीय कार्य मंत्रालय (Ministry of Tribal Affairs) द्वारे सुरू केलेली एक महत्त्वाकांक्षी राष्ट्रीय मोहीम आहे. याचा मुख्य उद्देश भारतातील आदिवासी समुदायांना स्थानीय नेतृत्व विकसित करून सशक्त करणे, शासन-योजनांचा अंतिम टप्प्यापर्यंत प्रभावी अंमलबजावा करणे आणि ग्रामीण आदिवासी गावांमध्ये उत्तरदायी शासन प्रणाली निर्मिती करणे हा आहे.
या अभियानातून २० लाख आदिवासी परिवर्तन-नेत्यांचे (चेंज-लीडर) एक मजबूत नेटवर्क तयार करणे हे ध्येय आहे, जे सुमारे १ लाख आदिवासी-प्रमुख गावांमध्ये काम करेल. त्याचे नेतृत्व विविध स्तरांवर विभागले आहे —
• आदि कर्मयोगी: सरकारी अधिकारी जे योजनांची समन्वय आणि कार्यान्वयन सुनिश्चित करतील,
• आदि सहायोगी: युवक, शिक्षक, डॉक्टर्स इ. जे सामाजिक सेवा आणि जनजागृतीमध्ये मदत करतील,
• आदि साथी: स्वयंव्यवसाय गटातील महिला, ग्रामस्थ आणि समुदाय नेते जे जमातीच्या जीवनापाशी निगडीत अनुभव आणि ज्ञान आणतील.
अभियानाचा उद्देश ट्रायबल व्हिलेज व्हिजन २०३० सारख्या गाव स्तरावरील दिग्दर्शक योजना तयार करून जाणिवपूर्वक विकसित भारताच्या दिशेने आदिवासी भागांना आणणे आहे. यात आदि सेवा केंद्रे स्थापन करून शासकीय योजनांचे लाभ सरळ लोकांपर्यंत पोहोचवणे आणि त्यांच्या भावना-अभ्यासाचे प्रतिनिधित्व करण्यावर भर दिला जातो.
ही मोहीम आदिवासी समाजाच्या सर्वांगीण विकासासाठी आणि सहभागात्मक शासनासाठी एक महत्त्वाची पायरी मानली जाते.