प्रधानमंत्री आवास योजना – ग्रामीण (PMAY-G)

प्रधानमंत्री आवास योजना – ग्रामीण (PMAY-G) ही भारत सरकारची महत्त्वाची गृहनिर्माण योजना आहे. ग्रामीण भागातील गरिब, बेघर व कच्च्या घरांत राहणाऱ्या कुटुंबांना पक्के, सुरक्षित आणि सन्मानजनक घर उपलब्ध करून देणे हा या योजनेचा मुख्य उद्देश आहे. योजना पूर्वी “इंदिरा आवास योजना” म्हणून ओळखली जात होती; नंतर तिचा विस्तार व सुधारणा करून तिला प्रधानमंत्री आवास योजना – ग्रामीण असे नाव देण्यात आले.

या योजनेअंतर्गत लाभार्थ्यांची निवड सामाजिक-आर्थिक जनगणना (SECC) यादीनुसार केली जाते. पात्र कुटुंबांना पक्के घर बांधण्यासाठी आर्थिक सहाय्य दिले जाते. घर बांधताना स्वच्छता, शौचालय, वीज, उज्वल इंधन, पाणीपुरवठा अशा मूलभूत सुविधांशी या योजनेचे समन्वय साधला जातो. लाभार्थ्यांना त्यांच्या आवडीच्या जागी आणि स्थानिक परिस्थितीला अनुरूप घर उभारण्याची मुभा दिली जाते.

PMAY-G मुळे ग्रामीण भागातील कुटुंबांना स्वतःचे सुरक्षित निवासस्थान मिळते, जीवनमान सुधारते आणि सामाजिक सुरक्षिततेची जाणीव वाढते. महिलांच्या नावाने किंवा संयुक्त नोंदणी करण्यासही प्रोत्साहन दिले जाते, ज्यामुळे महिला सशक्तीकरणालाही हातभार लागतो. या योजनेमुळे ग्रामीण बेघरपणा कमी होणे, पायाभूत सुविधा सुधारणा आणि सर्वसमावेशक ग्रामीण विकास साध्य होण्यास मदत होते. त्यामुळे प्रधानमंत्री आवास योजना – ग्रामीण ही जनकल्याण आणि गृहनिर्माण क्षेत्रातील एक महत्त्वपूर्ण उपक्रम मानली जाते.